Kimya 10-cu sinif. Olimpiada – A

1. Mis və mis(II) oksiddən ibarət 22,4 q qarışıq 500 q 80%-li sulfat turşusunda həll edildikdə 516 q  əhlul alınır. Alınan məhlulda duzun kütlə payını (%) hesablayın (onda bir dəqiqliklə).[math]A_{r}(O)=16, A_{r}(S)=32, A_{r}(Cu)=64,M_{r}(H_{2}SO_{2})=98[/math]

2. Sıxlığı (n.ş.) 2,5 q/l olan karbohidrogen kalium-permanqanatın sulu məhlulunu rəngsizləşdirmir, platin katalizatoru iştirakında isə hidrogen ilə reaksiyaya daxil olaraq iki maddənin qarışığını əmələ gətirir. Karbohidrogen molekulunda olan metilen qruplarının sayını müəyyən edin. [math]A_{r}(H)=1 , A_{r}(C)=12[/math]

3. Z-i müəyyən edin[math] A_{r}(C)=12 , A_{r}(H)=1 [/math]

4.   X, Y və Z-i müəyyən edin.
                   X                Y                Z

5.   Z-i müəyyən edin

6. [math] NH_{3}, H_{2}O, SiH_{4}, PH_{3}[/math] molekullarını element- hidrogen rabitələrinin uzunluqlarının artma ardıcıllıqları ilə düzün.

7. Dəmir(II) sulfatın qatı sulfat turşusu iştirakında kalium-permanqanat ilə oksidləşməsindən əmələ gələn duzların molyar kütlələri cəmini müəyyən edin.

[math] A_{r}(O)=16,A_{r}(S)=32,A_{r}(K)=39, A_{r}(Mn)=55, A_{r}(Fe)=56[/math]

8. 1 mol naməlum quruluşlu alkil-yodidə qızdırılmaqla NaOH-ın spirtdə məhlulu ilə təsir etdikdə 1:7 kütlə nisbətində izomer alkenlərin q0arışığı alınır. Əsas məhsulun kütləsi 49 q olur. Başlanğıc maddənin Vürs reaksiyasının məhsulunun səmərəli nomenklatura əsasında adını müəyyən edin.

[math] A_{r}(H)=1,A_{r}(C)=12[/math]

14. Doğru olanları müəyyən edin.
1.[math] H_{2}O, NH_{3},CH_{4}\to [/math] polyar molekul 

2.[math] H_{2}O, NH_{3},CH_{4}\to sp^{3} [/math] hibridləşmə

3.[math] H_{2}O, NH_{3},CH_{4}\to [/math]  bərk halda molekulyar kristal qəfəs

15. [math] N_{2} + 3H_{2} \to 2NH_{3} [/math] reaksiyası zamanı azotun kütləsinin zamandan asılılıq qrafiki verilmişdir. Reaksiya gedən qabın həcmi 2,0 l olarsa, reaksiyanın azota (X), hidrogenə (Y) və ammonyaka (Z) görə orta  ürətlərini (mol/l·san) müəyyən edin. [math] M_{R}(N_{2}) =28 [/math]

1. X            a. 0,04             b. 0,08                  c. 0,02
2. Y           d. 0,06              e. 0,12
3. Z

16. X, Y və Z-i müəyyən edin.
                   X                 Y                   Z

17. Kalium-sulfid və kalium-karbonat qarışığında metal atomlarının sayı Avoqadro ədədindən 2 dəfə böyük, kükürd atomlarının sayı isə Avoqadro ədədindən 3 dəfə kiçikdir. Bu qarışığının artıq miqdar xlorid turşusu ilə reaksiyasından alınan qaz qarışığının sıxlığını (q/l, n.ş., onda bir dəqiqliklə) müəyyən edin.

[math] A_{r}(C)=12, A_{r}(O)=16, A_{r}(S)=32, A_{r}(K)=39 [/math]

18. X karbohidrogeninin artıq miqdarda bromlu su ilə reaksiyasından tərkibində bromun kütlə payı 75,8% olan tetrabromlu törəmə, sulfat turşusu iştirakında kalium-permanqanat məhlulu ilə qaynatdıqda isə yalnız bir birəsaslı karbon turşusu əmələ gətirir. X karbohidrogeninin sulfat turşusu iştirakında kalium-permanqanat məhlulu ilə qaynatdıqda baş verən reaksiyanın tənliyində məhsulların əmsalları cəmini  üəyyən edin.

[math] A_{r}(H)=1, A_{r}(C)=12, A_{r}(O)=16, A_{r}(Br)=80 [/math]

19. 400 q 20%-li [math]H_{2}SO_{4} [/math] məhlulundan 310 q su buxarlandırılır. Alınan məhlulun qızdırılmaqla dəmirlə reaksiyasından hansı maddələr alınar?
1. [math]Fe SO_{4} [/math]
2. [math]SO_{2} [/math]
3. [math]Fe_{2}(SO_{4})_{3} [/math]
4. [math]H_{2} [/math]
5. [math]H_{2}O [/math]

20. X hansı karbohidrogenlər sinfinə aid ola bilər?
I. alken     II. tsikloalkan      III. alkan

21.  X, Y və Z metallarını müəyyən edin.
                    X            Y             Z 

22. Tərkibində natrium, xlor və oksigendən ibarət 0,543 q naməlum duz olan turşulaşdırılmış məhlula yodun ayrılması dayanana qədər kalium-yodid məhlulu əlavə edilir. Ayrılan yodun kütləsi 3,048 q olur. Naməlum duzun tam termiki parçalanması zamanı bərk nümunənin kütləsi neçə faiz (tam ədədə qədər dəqiqliklə) azalar?

[math]A_{r}(O)=16; A_{r}(Na)=23; A_{r}(Cl)=35,5; A_{r}(I)=127 [/math]

23. Naməlum fosfor-halogenidin 1,232 q-nın hidrolizi zamanı alınan məhlulun neytrallaşmasına 35 ml 2 mol/l qatılıqlı KOH məhlulu sərf olunur. Halogenidin tərkibinə  daxil olan halogenin nisbi atom kütləsini və halogenidin tərkibini müəyyən edin. [math]A_{r}(P)=31 [/math]

24. Hər birinin molekulunda bir ikiqat rabitə olan iki açıq zəncirli karbohidrogenin molyar kütlələri nisbəti 1:2 kimidir. Bu karbohidrogenlərin tam hidrogenləşməsi zamanı alınan maddələrin molyar kütlələri nisbəti 0,5172 olur. Bu karbohidrogenlərdə olan bütün orbitalların sayını müəyyən edin.

[math]A_{r}(H)=1, A_{r}(C)=12 [/math]

25. Ammonium-xromat və ammonium-dixromat qarışığını közərtdikdə ayrılan qazı xlorid turşusu məhlulundan keçirdikdə onun həcmi 2 dəfə azalır. Bərk qalığı kalium hidroksid iştirakında qızdırırlar və alınan qarışığı suda həll edirlər. Məhluldan artıq miqdar karbon qazı buraxdıqda 2,06 q çöküntü alındı. Başlanğıc qarışığın kütləsini müəyyən edin.
[math]A_{r}(H)=1, A_{r}(O)=16, A_{r}(Cr)=52, M_{r}((NH_{4})_{2}CrO_{4})=152, M_{r}((NH_{4})_{2}Cr_{2}O_{7})=252 [/math]

26. $ NH_{3}, H_{2}O, SiH_{4}, PH_{3} $ molekullarını element- hidrogen rabitələrinin uzunluqlarının artma ardıcıllıqları ilə düzün.

27. Kalium-sulfid və kalium-karbonat qarışığında metal atomlarının sayı Avoqadro ədədindən 2 dəfə böyük, kükürd atomlarının sayı isə Avoqadro ədədindən 3 dəfə kiçikdir. Bu qarışığının artıq miqdar xlorid turşusu ilə reaksiyasından alınan qaz qarışığının sıxlığını (q/l, n.ş., onda bir dəqiqliklə) müəyyən edin.

28. Ammonium-xromat və ammonium-dixromat qarışığını közərtdikdə ayrılan qazı xlorid turşusu məhlulundan keçirdikdə onun həcmi 2 dəfə azalır. Bərk qalığı kalium hidroksid iştirakında qızdırırlar və alınan qarışığı suda həll edirlər. Məhluldan artıq miqdar karbon qazı buraxdıqda 2,06 q çöküntü alındı. Başlanğıc qarışığın kütləsini müəyyən edin.
$ A_{r}(H)=1, A_{r}(O)=16, A_{r}(Cr)=52, M_{r}((NH_{4})_{2}CrO_{4})=152, M_{r}((NH_{4})_{2}Cr_{2}O_{7})=252 $

29. Tərkibində natrium, xlor və oksigendən ibarət 0,543 q naməlum duz olan turşulaşdırılmış məhlula yodun ayrılması dayanana qədər kalium-yodid məhlulu əlavə edilir. Ayrılan yodun kütləsi 3,048 q olur. Naməlum duzun tam termiki parçalanması zamanı bərk nümunənin kütləsi neçə faiz (tam ədədə qədər dəqiqliklə) azalar?

$ A_{r}(O)=16; A_{r}(Na)=23; A_{r}(Cl)=35,5; A_{r}(I)=127 $

30. Alkinlərin əsas reaksiyası hansıdır?

 31. Düz zəncirli heksanın $ (C6​H_{14​}) $ izomerlərinin sayını müəyyən edin.

32.Hansı alken polietilen alınmasında istifadə olunur?

33. Tsiklopropanın molekul formulu: ​

34. Aşagıdakı reaksiya tənliyı uçun oksıdləşdirici və  reduksıyaedıcının əmsallarım uyğun olaraq göstərin.
$ FeS_{2}+O_{2} \longrightarrow Fe_{2}O_{3}+SO_{2} $

35. Mis və mis(II) oksiddən ibarət 22,4 q qarışıq 500 q 80%-li sulfat turşusunda həll edildikdə 516 q  əhlul alınır. Alınan məhlulda duzun kütlə payını (%) hesablayın (onda bir dəqiqliklə).

$ A_{r}(O)=16, A_{r}(S)=32, A_{r}(Cu)=64,M_{r}(H_{2SO}_{2})=98 $

36.  Alkanların ümumi formulu hansıdır?

37. 0,25 molunda 1 mol X atomu və 2mol  Y atomu olan birləşməsinin formulunu göstərin.

38. Hansı maddə tsikloalkan deyil?

39.Tsikloalkanların quruluşunda hansı rabitə var?

40. Alkenlərin ümumi formulu:​