Ədəbiyyat. Müəllimlərin İşə Qəbulu – C

1.”Çahargah” əfsanəsindən verilmiş obrazların müqayisəsindəki səhvləri müəyyən edin.

2.Şifahi xalq ədəbiyyatı haqqındakı yanlış fikri müəyyən edin.

3.Uyğunsuzluğu müəyyənləşdirin.

4.Mövsüm nəğmələri haqqında düzgün olmayan fikri müəyyən edin.

5.Bayatı haqqında səhv fikri müəyyən edin.

6.Verilmiş xüsusiyyətlər şifahi xalq ədəbiyyatının hansı janrına aiddir?

1. Lirik növün geniş yayılmış növüdür.
2. Özünəməxsus havası, melodiyası olur.
3. Nisbətən sonrakı dövrlərdə yaranmışdır.

7.Biri edilə “Xan sarayı” əsərindəki ustaya aid bilməz:

8.Bayatı və atalar sözləri üçün ortaq cəhətləri müəyyən edin.

1. Lirik folklor nümunəsidir.
2. Həcm baxımından yığcam janrlardır.
3. Həm nəzmlə, həm də nəsrlə ola bilər.
4. Sabit janr-forma xüsusiyyətlərinə malikdir.
5. Məzmunca zəngindir, müxtəlif mövzuları əhatə edən nümunələri mövcuddur.

9.Şifahi xalq ədəbiyyatına aid nümunəde müsbət və mənfi surətləri heyvanlar təmsil edirlər. Nümunədə haqsızlıq və ədalətsizliyə qarşı mübarizəyə yer verilir. Hansı fikirlər həmin nümunənin janrına aid edilsə, bütün hallarda doğru olar?

1. Əsər nəzmlə yazılmışdır.
2. Müdrik məzmunu ilə seçilir, həcmcə yığcamdır.
3. Baş qəhrəman ideallaşdırılır, sonda qalib gəlir.
4. Satira və yumor əsasında yaranır.
5. Hadisələr müsbət qüvvələrin qələbəsi ilə başa çatır.

10.Eyni janra aid nümunələri müəyyən edin.

1. Meşəyə od düşandə quru da yanar, yaş da,
2. Dava yorğan davasıdır.
3. Səməndər quşu balalarının qanad açıb uçduğunu görəndə sevinir va polad dimdiyini çaxmaq daşıolan caynağına vurur. Bu zaman tükü alışaraq yanır və o, külə dönür,
4. Onlar yedilər, içdilər,yerə keçdilər, siz də yeyin, için, dövrə keçin.
5. Elə bu vaxt yaxından bir çaqqal keçirdi. O, şirə yaxınlaşıb əhvalatı öyrəndi. Şir başına gələnləri ona söylədi.
6. Doyan o rəhmətlik kimi olar.

11.”Dərzi şagirdi Əhməd” əsəri ilə bağlı yanlış fikirləri müəyyən edin.

Əhməd:
1. həm ölkəni gözləyən təhlükəni dəf edir, həm də öz məqsədinə çatır.
2. həmişə öz şəxsi mənafeyini xalqın ümumi mənafeyindən üstün tutur.
3. inadkarlığı və dözümü sayəsində Şah Abbasa qalib gəlir.
4. öz yuxusunu əvvəlcə Pəri xanıma, sonra isə Şah Abbasa danışır.
5. ətrafındakı insanların yardımı, köməyi sayəsində həyatda qalır.

12.Hansı fikir həm rəvayətlərə, həm də əfsanələrə aid edilə bilər?

13.”Avesta” ilə bağlı verilmiş fikirlərdən biri səhvdir:

14.”Dünyanın yaranması”, “Oğuz xaqan” əsərləri haqqında ortaq fikri müəyyən edin.

15.Biri janr baxımından məntiqi ardıcıllığı tamamlaya bilməz:

1. “Yaradılış”
2. “Türklərin törəyişi”
3. ……

16.Biri qədim dövrdə yazılı ədəbiyyatımızın yalnız ərəb, yaxud fars dilində deyil, həm də doğma dilimizdə inkişaf etdiyini göstərir:

17.Qədim dövr Azərbaycan ədəbiyyatı ilə bağı yanlış fikri müəyyən edin.

18.Cəfər ibn Məhəmməd Marağai, Bərəkəveyh Zəncani, Əli Abdulla Mülğəçi – Adları çəkilən sənətkarlar üçün ortaq cəhət hansı bənddə göstərilmişdir?

19.Nizami Gəncəvinin “İskəndərnamə” poemasından seçilən nümunələrdən baş qəhrəmanına biri əsərin ünvanlanmamışdır:

20.N.Gəncəvinin “İskəndərnamə” poemasından seçilmiş hadisələrdən hansı Niqumaşla əlaqələndirilə bilər?

21.Nüşabə (“İskəndərnamə”) haqqında qeyd olunanlardan hansı yanlışdır?

22.Verilmiş misralar N.Gəncəvinin “İskəndərnamə” poemasının hansı qəhrəmanları haqqındadır?

1. Hinddən başlayaraq Yunana qədər –
Hər yerdə tikdirdi böyük şəhərlər.
2. Bunlardan başqa, var igid, qəhrəman
Otuz min qulamı – qılınc oynadan
3. Ağıl sahibiydi rumlu hökmüran,
Xəracı göndərdi, olmadı düşman.

23.N.Gəncəvinin “İskəndərnamə” poemasının məzmunu ilə bağlı fikirlərdən biri səhvdir:

24.Nümunə ilə bağlı doğru fikirləri seçin.

Bir zamanlar türklərin çox yüksəkdi dövləti,

Bəyənildi hər yanda ölkəsi, ədaləti.

Zalımlığın bəllidir, işin-peşən talandır,

Sən ki hindli quldursan, türk olmağın yalandır.
                                                                              (N.Gəncəvi)

1. Hindli quldur dedikdə Sultan Səncər nəzərdə tutulur.

2. N.Gəncəvinin ilk poemasından bir parçadır.

3. Əruz vəznində, qəzəl janrındadır.

4. Nümunədə təşbeh və metonimiya işlənmişdir.

5. Şeir vahidi beytdir.

25.N.Gəncəvinin “İskəndərnamə” poemasının baş qəhrəmanına aid edilə bilməz:

1. Dövrünün tanınmış alimi olan Niqumaş onun təlim-tərbiyə alması üçün əlindən gələni əsirgəmir.
2. Nizami öz qəhrəmanının əməllərini alqışlayır və onu qüsursuz bir qəhrəman kimi təqdim edir.
3. Ayaq basdığı hər yerdə, hər ölkədə ədalətin bərqərar olması üçün çalışır.
4. İnsanları həqiqət yoluna dəvət edir, hər yerdə təkallahlılığı təbliğ edir.
5. Alimlərlə ünsiyyətdə olmasa da, öyrən- məkdən usanmaması böyük filosof kimi yetişməsinə səbəb olur.

26.Biri Həbibi yaradıcılığına aid edilə bilməz:

27.”Dastani – Əhməd Hərami” əsəri haqqındakı fikirlərdən biri səhvdir:

28.Bu poemalardan biri ana dilində deyil:

29.“Hər iki əsərdə islam dininin yüksək humanist dəyərləri bədii təqdimat obyektinə çevrilir, müəlliflər oxucunu islam şəriətinin əsasını təşkil edən xeyirə, ədalətə, insansevərliyə, düzlüyə, insaf və etiqada dəvət edir, insana yaraşmayan mənfi sifətlərdən çəkindirirlər”– fikirləri hansı əsərlər üçün ortaq cəhət sayılır?

30.Aşağıdakı əsərlərdən biri Ş.İ.Xətayidən qabaq “Dəhnamə” yazan şairə məxsusdur:

31.Orta dövr Azərbaycan ədəbiyyatı ilə bağlı fikirlərdən biri yanlışdır:

32.Biri janr baxımından məntiqi ardıcılığı tamamlaya bilməz:

1. “Yusif və Züleyxa” (S.Fəqih)
2. “Qisseyi-Yusif” (Qul Əli)
3. ………………

33.Tuyuq janrının ilk nümunələrinin XIV əsrdə yarandığını nəzərə alaraq, verilmiş sənətkarlardan hansının yaradıcılığında tuyuğa rast gəlməyin mümkün olduğunu müəyyən edin.

34.Janr və dil baxımından məntiqi ardıcıllığı tamamlayın.

1. “Yusif və Züleyxa” (S.Fəqih)
2. “Qisseyi-Yusif” (Qul Əli)
3. …………..

35.Ş.İ.Xətayinin “Dəhnamə” məsnəvisinə əsasən boşluğu hansı bəndlə doldurmaq olar?

36.Verilən nümunədə işarələnmiş sözlərin mənası ilə bağlı uyğunluğu müəyyən edin.

Yar zülfü təki günüm qarardı,
Yar ağzı kimi yerim darardı…
Bilməm necədir kəminə halım,
Artır dinü gün ğəmü məlalım…
                                              (Ş.İ.Xətayi)

37.Hansı xüsusiyyət “Dəhnamə” (Ş.İ.Xətayi) poemasındakı Aşiq obrazına aid edilə bilməz?

38.Verilmiş parça Ş.İ.Xətayinin “Dəhnamə” poemasinın hansı hissəsindəndir?

Bir gün çəməndə gəzirdim. Pərvanə kimi çöl quşuna dönmüşdüm. Bir sərv ağacının yanına getdim və yatdım. Yuxumda gözümə bir pəri göründü, xoş dillə mənə yaxınlaşdı, könlümü alıb getdi. O qaşları kaman, kirpiyi ox olan, nərgiz duruşlu gözəli görəndən sonra divanə oldum ….

39.Ş.İ.Xətayinin “Dəhnamə” məsnəvisi ilə bağlı yanlış fikri müəyyən edin.

40.Hansı xüsusiyyət “Dəhnamə” (Ş.İ.Xətayi) poemasındakı Məşuqə obrazına aid edilə bilməz?