Ədəbiyyat 10-cu sinif. Yekun Sınaq Testi – C

1.”Nağıllar”la bağlı verilmiş xüsusiyyətlərə (Mövzu və məzmun baxımından 3 yerə ayrılır; Müsbət qəhrəman çətinlikləri dəf edir; Bəzi nümunələrində sehrli qüvvələr kömək edir) aid olmayan, yəni yanlış olan fikir hansıdır?

2.Verilmiş xüsusiyyətlər hansı ardıcıllıqla aşağıdakı janrlara uyğun gəlir?

• I qrup: Epik təhkiyə ilə lirik təqdimat həmişə sintezdə olur. Həm nəsr, həm də nəzm hissələrindən ibarət olur.
• II qrup: Özünəməxsus əlamətləri var. Nəsrlə olur.
• III qrup: Yumoristik məzmuna malik olur. Həm nəsr, həm də nəzm formalarında olur.

3.Məişət nəğmələrinə aid olan nümunələri göstərin.

1.Nənəm, a narış qoyun, Yunu bir qarış qoyun.
2.Balama qurban ilanlar, Balam nə vaxt dil anlar?
3.Dolun, at belinə qoç igidlərin Xotkarı taxtından endirək, hoydu.
4.Laylay, beşiyim, laylay Evim, eşiyim, laylay.
5.Küçələrə su səpmişəm, Yar gələndə toz olmasın.

4.Aşağıdakı xüsusiyyətlər hansı janra aiddir?

• Mövzusu tarixən baş vermiş hadisələrdən götürülüb.
• Real həyat hadisələri zəminində yaranıb.
• Epik təhkiyə əsasında formalaşır.
• Tarixi və əfsanəvi şəxsiyyətlərin həyatı ilə bağlı hadisələrdə əksini tapıb.

5.Şifahi xalq ədəbiyyatının hansı janrı haqqında məlumat yoxdur?

1.Xalqın məişəti, güzəranı ilə bağlı olur.
2.İnsanların əməllərindəki nöqsanlar tənqid olunur.
3.Xalqın igid oğullarını düşmənə qarşı döyüşə, qəhrəmanlığa səsləyir.
4.Əhvalatı nağıl edərkən qəhrəmanın hiss və həyəcanını əks etdirən şeirlər də verilir.

6. Dastan və Yanıltmac janrlarının hər ikisinə aid olan, yəni ortaq xüsusiyyətləri müəyyən edin.

1.Epik-lirik əsərlərdir. (Dastan)
2.Təsvir və təhkiyə əsasında yaradılır.
3.Epik təhkiyə və lirik təqdimat vəhdətdə götürülür. (Dastan)
4.Həm nəsr, həm də nəzmlə yaranan nümunələri var. (Yanıltmac)
5.Yumoristik məzmuna malik olur. (Yanıltmac)

7.Biri mahnı nümunəsindən götürülmüş parçadır:

8.Aşağıdakı xüsusiyyətlər hansı əsərlərə aiddir?

• Kollektiv şəkildə həyata keçirilir.
• Fiziki hərəkət əsas yer tutur.
• Əşyalardan istifadə edilir.

9.Atalar sözləri və məsəllərin müqayisəsi ilə bağlı səhv fikirləri müəyyən edin.

1.Hər ikisi epik növün janrıdır.
2.Xalqın əsrlər boyu qazandığı həyat təcrübəsinin ümumiləşmiş ifadəsidir.
3.Aralarında heç bir fərq yoxdur.
4.Hər ikisində fikir bitkin və ümumiləşmiş şəkildə ifadə olunur.
5.Hər ikisi müdrik ifadələrdir.

10. Şifahi xalq ədəbiyyatı ilə bağlı verilmiş fikirlərdən hansıların doğru, hansıların yanlış olduğunu müəyyən edin.

1.Xalqın tarixini öyrənmək üçün etibarlı mənbədir.
2.Lirik və dramatik növün nümunələri daha geniş yayılmışdır.
3.Öz kökü etibarı ilə ümumtürk folklorunun mühüm tərkib hissəsidir.
4.Bir qayda olaraq, əksetdirmə üsulu kimi tərənnümdən istifadə olunur.

11. Aşıq yaradıcılığı haqqında verilən fikirlərdən doğru olanları müəyyənləşdirin.

• Aşıqlar dastan yaradır, şeir qoşur və onları ifa edirlər.
• 1.zəmanənin mühüm hadisələrinə münasibət bildirilir.3.mövsüm və mərasim nəğmələri də mühüm yer tutur.2.qoşma, gəraylı, bayatı ən çox müraciət olunan janrlardır.4.yaranan nümunələr yalnız lirik növdə olur.

12.Verilən xüsusiyyətlərə (Kədər, qəm hissləri ifadə olunur; Mərasim nəğməsidir; Rədifdən istifadə edilmişdir) uyğun gələn Bayatı nümunəsində uyğun gəlməyən fikir hansıdır?

• Xoş duyğular ifadə olunur.
• Mərasim nəğməsidir.
• Rədifdən istifadə edilmişdir.

13. Şifahi xalq ədəbiyyatı ilə bağlı doğru fikirləri müəyyən edin.

1.Lirik və dramatik növün nümunələri daha geniş yayılmışdır.

2.Xalq zəkasının qüdrətini, bədii təfəkkürünün gücünü parlaq şəkildə əks etdirir.

3.Həyatı əksetdirmə üsuluna görə 3 ədəbi növü var.

4.Şifahi xalq ədəbiyyatının ən qədim növü lirik növ, ən qədim janrları nəğmələr və mahnılardır.

14.Bayatılara aid olan fikirləri müəyyən edin.

• həcmcə kiçik olsa da, dərin mənalı fikirlər ifadə edir.
• 1.qorxmazlıq, mərdlik, mübarizlik kimi fikirlər ifadə olunan nümunələri də var.2.bəzən “müdrik sözlər”, “qanadlı sözlər”də adlanır.3.bəzi nümunələri yumoristik məzmuna malik olur.4.I-II misralar sonrakı iki misrada söyləniləcək fikir üçün zəmin rolunu oynayır.

15.Atalar sözü və məsəllərin hər ikisinə aid olan ümumi xüsusiyyətləri müəyyən edin.

1.Folklor nümunəsidir.

2.Müəyyən əhvalatla bağlıdır. (Məsəl)

3.Tərənnüm əsasından yaradılır.

4.İbrətli, müdrik məzmun ifadə edən yığcam nümunələrdir.

5.Ümumiləşmiş, bitkin fikir ifadə edilir. (Atalar sözü)

6.epik növün janrıdır.

16.Verilmiş Bayatı nümunəsinə aid olan fikirləri müəyyən edin.

• Kədər, qəm hissləri ifadə olunur.
• Mərasim nəğməsidir. (Yanlışdır)
• 1.Lirik növə aiddir.
• 2.Məişət nəğməsidir.
• 3.Bayatı şəklindədir.
• 4.4+3 bölgüsündədir.
• 5.“Kimi” sözləri rədifdir.

17.Aşağıdakı xüsusiyyətlər hansı janra aiddir?

• Epik növün janrlarından biridir.
• Tarixi şəxsiyyətlər və yer adları ilə bağlı yaranır.
• Real zəmin üstünlük təşkil edir.
• Əfsanəvi şəxsiyyətlərin də həyatı və fəaliyyəti ilə bağlı hadisələr əks olunur.

18.Lətifə, Yanıltmac, Tapmaca janrlarının hər üçünə aid olan ümumi xüsusiyyətləri müəyyən edin.

1.Lirik növün janrlarıdır.

2.Hadisənin təsviri yox, ona aid düşüncələr öz əksini tapır.

3.Epik növün janrlarıdır.

4.Əşyanın məcazi təsviri, onun əlamətlərinin səciyyəvi xüsusiyyətləri əsas yer tutur.

5.Təsvir və təhkiyə əsasında yaranır.

19.Lətifəyə aid olan fikri müəyyən edin.

• bədii gülüşün müxtəlif formaları əsasında yaranır.
• epik növün janrıdır.

20.Aşağıdakı xüsusiyyətlər hansı janra aiddir?

• Qeyri-adi hadisələrdən söz açılır.
• İnsan olmayan varlıqlar insana xas olan əlamətlərə malik olur.
• Tayfa, nəsil adları ilə bağlı nümunələri var.
• Folklorun qədim janrıdır.

21.Şifahi xalq ədəbiyyatı ilə bağlı hansı fikirlər doğrudur?

1.Tapmacalar obrazlı təfəkkür, məntiqi düşüncə tələb edir.
2.Yanıltmaclar satirik məzmuna malik olur.
3.Nağıllarda epik təhkiyə ilə lirik təqdimat vəhdətdə olur.
4.Dastanlar epik-lirik əsər sayılır.
5.Lətifələrdə yumora yer verilmir.
6.Rəvayətlərdə tarixi və əfsanəvi şəxsiyyətlərin həyatı əks olunur.

22.Yanıltmaclarla bağlı düzgün fikirləri müəyyən edin.

1.Səs oyunu üzərində qurulur.
2.Bütün nümunələri nəzmlə olur.
3.Uşaqların nitqinin, tələffüzünün inkişafına kömək edir.
4.Uşaqların fiziki hərəkətləri əsas yer tutur.
5.Yumoristik məzmuna malik olur.

23. Aşıq yaradıcılığı ilə bağlı səhv fikirləri müəyyən edin.

1.Xalq ədəbiyyatının mühüm və zəngin hissəsi sayılır.
2.Bayatı janrına müraciət olunmur.
3.Dastan janrı aşıq yaradıcılığının məhsulu sayılır.
4.Elin, obanın dərdləri, arzu və istəkləri də əks olunur.
5.Şifahi xalq ədəbiyyatı kimi, lirik, epik və dramatik növləri əhatə edir.

24.Bayatılara aid olan fikirləri müəyyən edin.

• həcmcə kiçik olsa da, dərin mənalı fikirlər ifadə edir.
• 1.qorxmazlıq, mərdlik, mübarizlik kimi fikirlər ifadə olunan nümunələri də var.2.bəzən “müdrik sözlər”, “qanadlı sözlər”də adlanır.3.bəzi nümunələri yumoristik məzmuna malik olur.4.I-II misralar sonrakı iki misrada söyləniləcək fikir üçün zəmin rolunu oynayır.

25.Nümunələr və xüsusiyyətlər arasında uyğunluğu müəyyən edin.

1.”Bu günün işini sabaha qoyma”

2.”Astiaq” (Məsəl)

3.”Səməndər quşu” (Əfsanə)

a. Fikir ümumiləşmiş, bitkin şəkildə ifadə edilir. b. Adətən, münaqişənin, mübahisənin əsl səbəbini göstərmək üçün istifadə olunur. c. Tarixi və əfsanəvi şəxsiyyətlərin həyatı ilə bağlı hadisələr əks olunur. d. Ağlasığmaz, möcüzəli, qeyri-adi hadisələrdən danışılır. e. Yumoristik məzmuna malik olur.

26.Rədif eyni olsa da, misralardan biri fərqli şeirdəndir:

27.Nöqtələrin yerinə hansı sənətkarın adı yazılmalıdır?

“… həyatda gördüyü nöqsanları cəsarətlə ifşa edirdi. Onun acı gülüşündən bəy, xan, mülkədar, çar məmurları, yalançı ruhanilər yaxalarını qurtara bilməmişlər. Satiranın bir cərəyan kimi formalaşmasında onun böyük xidmətləri olmuşdur”.

28. “Hekayəti-müsyö Jordan və dərviş Məstəli şah” komediyasında Şərəfnisəyə aid fikirləri müəyyən edin.

1.Parisə bizdən nə gedən var, nə gələn var.

2.Hələ mən bu şəkilləri əmidostuna göstərməmişəm.

3.Sən azıbsan, yolundan, izindən çıxıbsan.

4.Get başqa şəhərlərə ki, əl çatsın, ün çatsın.

5.Parisdə onun nə iti azıbdır?

29.”Hekayəti-müsyö Jordan və dərviş Məstəli şah” komediyasında Şəhrəbanu xanıma aid fikirləri müəyyən edin.

1.Şahbaz bəy on gündən sonra çıxıb gedir.

2.Yeməyin bol, geyimin bol, dəxi niyə ağlayırsan?

3.Bu sözlər tamam bəhanədir.

4.Bir dil bilmək ilə ağıl artmaz.

5.Firəng dili nəyinə lazımdır?

30.Dram əsərində personajlar arasında olan danışıq necə adlanır?

Gülçöhrə – Ağabacı, niyə ağlayırsan?

Şərəfnisə – İtil cəhənnəmə!

Gülçöhrə – Ağabacı, sən Allah, niyə ağlayırsan?

Şərəfnisə – İtil cəhənnəmə, deyirəm, əlimdə işim var, qoy işimi tutum.

Gülçöhrə – Sən ki iş tutmursan, ancaq ağlayırsan.