Azərbaycan dili və Ədəbiyyat 9-cu sinif. Olimpiada – A

1. Sən demə, xanım, o gecə Qalın Oğuzun dayağı, Bayandır xanın kürəkəni, Ulaş oğlu Salur Qazan yuxuda qarma-qarışıq əhvalat gördü, ▲hövlnak ayağa durdu. 2. Dedi: “Qardaşım Qaragünə, bilirsənmi yuxuda nə göründü? 3.Qara-qayğılı əhvalatlar gördüm. 4.Gördüm ki, yumruğumda bir şahin çırpınıb quşumu əlimdən alır. 5. Hündür evimin üzərinə göydən ildırım çaxdığını gördüm.

1. Qarşısında ▲ işarəsi qoyulmuş sözü mətndə hansı sözlə əvəz etsək cümlədəki məna dəyişməz?

2.Mətndə sintaktik yolla yaranmış sifətlər hansı cümlələrdədir?

3.Müraciət bildirən söz hansı cümlələrdə işlənmişdir?

4.Mətndə işlənmiş fikrə münasibət bildirən söz hansı bənddədir?

5.Hansı bənddə fərqləndirilmiş sözlər frazeoloji omonim deyil?

6.Məntiqi ardıcıllığı tamamlayın:

Atın yüyənini tutmaq, xətrini əziz tutmaq, ……………………, işçi tutmaq.

7.Fonetik cəhətdən eyni hadisənin baş verdiyi məntiqi uyğunluğu göstərin.

8.İstiqbal – sözündə dördüncü samiti sonor samitlərdən biri ilə əvəz etsək yaranmış söz haqqında fikirlərdən hansını düzgün hesab etmək olar?

9.Aşağıdakı sxemə uyğun variantı göstərin.

Dünyada nə qədər gözəl sənət var,
İdrak sayəsində yaranmış onlar.
Nə böyük matahdır, demə, təfəkkür,
Hələ zərrəsinin hökmü böyükdür.

10.Nümunə haqqında verilənlərdən biri səhvdir.

Şeirlər sadəcə qəm, məhrumiyyət, bədbəxtlikdən bəhs etməməlidir, … ?

11.Bu cümlə aşağıdakılardan hansı ilə davam etdirilə bilməz?

12.Biri “n” bitişdirici samitinin işləndiyi məqamdır:

13.“Xülasə, qardaşımla mən bircə dəqiqə səhərəcən yatmayıb atamı gözlədik.”– cümləsində neçə fərqli nitq hissəsinə aid söz var?

14.“Atlas” və “atlaz” – biri xəritə, digəri parça növü kimi leksik mənalar ifadə edən bu sözlərin fonetik təhlilindəki fərq nədədir?

15.Verilmiş nümunənin sintaktik təhlili ilə bağlı verilənlərdən biri səhvdir.

Almanı, heyvanı, narı, turuncu
Bu dördünü dərən əllər sevinsin.

16.M.İbrahimovun “Azad” hekayəsində qəhrəmanın hansı xüsusiyyətləri fərdiləşdirilmişdir?

17.

18.

1. Sıxıntılı həyat şəraitindən bəhs edilməsi

2. Baş qəhrəmanlarının qadın olması

3. Müharibə mövzusunda olması

4. Məhəbbət mövzusunda olması

5. Hadisələrin Türkiyədə cərəyan etməsi

19.II Dünya müharibəsi dövrünün şairləridir:

20.M.Şəhriyarın “Heydərbabaya salam” poemasında namərdlərə qarşı çıxan:

……………. seyidlərin tacıydı,
Şahlar şikar etməsi qıyqacıydı,
Mərdə şirin, namərdə çox acıydı,
Məzlumların haqqı üstə əsərdi,
Zalimləri qılınc təkin kəsərdi.

21.M.İbrahimovun “Gələcək gün” romanında Firidunun və ailəsinin Tehrana köçməsinin əsas səbəbi idi:

22.Verilmiş parçalardan hansılar Ernest Heminqueyin “Qoca və dəniz” əsərindəndir?

1. O çox sadə, başıaşağı, təmizürəkli, həm də
təvazökar adam idi. Hiylənin kələyin nə
olduğunu bilməzdi, bu da onun hörmətini daha
da artırırdı.
2. Qoca Tinti üzünü camaata tutaraq yavaş və
hüznlü bir səslə danışmağa başladı:
– O dedi ki, biz namuslu adamlarıq, o tapşırdı ki,
biz həmişə öz namusumuzu qoruyaq. O bizə
xəbərdarlıq etdi ki, hələ qabaqda çətin sınaqlar
çoxdur.
3. Bu sözləri elə yanıqlı bir səslə, elə miskin bir
tərzdə dedi ki, ürəyimdə hiss etdiyim ağrıdan
bütün vücudum titrədi. Gözlərim dərhal
gözlərinə dikildi.
4. İki saat idi, günəş doğmuşdu. İndi qoca
gündoğana baxanda günəşin tellərini
güzgüləndirən dəniz gözlərini o qədər də
qamaşdırmırdı. Göz işləyən yerdə yalnız üç
qayıq vardı, onlar da zorla seçilirdi, elə bil
sahildən qopmamışdı.
5. Döyüş sürəti və hərarətində özümdən
xəbərsiz kimi yanırdım. Qan gözümü örtəndə
qılçalarım hərəkətdən qalanda kökü vurulmuş
bir ağac kimi yerə sərildim. Sanki bir səs mənə
deyirdi:
“Bəsdir! Burax!” Lakin mən bunu eşitmək
istəmirəm.

23.“Məndə qəribə bir arzu baş qaldırdı: iki ömür istəyirəm. İstəyirəm ki, ilk ömrüm – təcrübə dərsi olsun: bu mürəkkəb dünyanı, qapalı adamları öyrənməyə sərf olunsun. İmtahandan çıxa bilsəm, mənə ikinci həqiqi ömür verilsin.” – verilmiş parça ilə bağlı uyğun bəndləri seçin:

I hekayə
II roman
III povest
IV faciə
V dram

24.Mirzə İbrahimovun “Gələcək gün” əsərindən verilmiş hadisələrin ardıcıllığını göstərin.

1. Firidun və ailəsinin Tehrana köçməsi

2. Firidunun ərbabın oğlu ilə dalaşması

3. Anasının ölümü

4. Atasının müəllimin yanında iş tapması

5. Firidunun Musa dayısıgilə gəlişi

25.Qoymaram yadları girsin qoynuna
      İzin ver qolumu salım boynuna
      Sənin bayramına, sənin toyuna
      Dili bir, qanı bir qardaşın gəlib
      Dərdinə aşina sirdaşın gəlib.
Şeir parçasında altından xətt çəkilmiş misrada işlənən bədii ifadə vasitəsi haqqında aşağıdakılardan hansı səhvdir?

26.“Köçürsən” feili haqqında səhv fikirdir:

1. Vurğusu dəyişdikdə qrammatik məna növü də dəyişir.
2. Tərkibinə görə iki cür təhlil etmək olar.
3. İki müxtəlif şəkildə düşünmək olar.
4. İki müxtəlif şəxsdə düşünmək olar.
5. İşarələnmiş hissəni həm bir, həm də iki qrammatik şəkilçi kimi düşünmək olar.
6. Həm sadə, həm də düzəltmə söz kimi düşünülə bilər.

27.Hansı cümlədə nida ilə omonimliyi olan feil işlənib?

28.Hansı sual cümləsini söz-cümlə ilə cavablandırmaq olar?

29.Fikirlərdən hansı yanlışdır?

30.Frazeoloji birləşmələr haqqında səhv fikirdir:

31.Bu xüsusi isimlərdən hansı ümumi isim kimi işlənsə, sinonimi olar?

32.Hansı cümlədə bütün sözləri qarşılığı ilə əvəz etmək olar?

33.“Koroğlu” dastanından “Durna teli” qoluna aid olan hadisələrin süjet ardıcıllığını müəyyən edin.

1. Koroğlu Giziroğlunu vurub çaya salır.
2. Xoca Əziz Çənlibelə gəlib dəlilərdən Koroğlunun harada olduğunu soruşur.
3. Aşıq Cünun Çənlibelə gələrək Eyvazgilin tutulduğunu deyir.
4. Koroğlu dəlilərlə şərt kəsir ki, kim Çənlibelə tez çatsa, xəzinə onun olacaq.
5. Koroğlu özünü İran padşahının qohumu kimi təqdim edən xanı öldürür.
6. Qoruqçu Aslan paşaya üç nəfər nabələd adamın bulaq başında yatmasını xəbər verir.

34.M. İbrahimovun “Azad” hekayəsi ilə bağlı yanlış fikri müəyyən edin.

35.H. Ziyanın “Kərgədan və Qarışqa” əsəri ilə bağlı səhv fikri müəyyən edin.

36.“Manqurt” əsərində baş verən hadisələrə aid deyil.

37.Lirik növ haqqında səhvi müəyyən edin:

38.M.Müşfiqin “Həyat sevgisi” şeiri haqqında yanlış fikri seçin.

39.S.S.Axundovun “Nurəddin” hekayəsi ilə bağlı doğru fikri müəyyən edin.

40.S.Əhmədlinin “Dərs” əsəri ilə bağlı yanlış fikirləri müəyyən edin.

1. Əsərdə məktəbin direktoru ümumi vəziyyətin təhlükəli olması səbəbindən şagird və müəllimlərin məktəbə gəlməməsini tapşırır.
2. Məqsədin çoxdanışan olmasına rəğmən, Gülzar müəllimə onu çox istəyirdi.
3. Əsərdə 1990-cı ilin 20 Yanvar faciəsi zamanı baş verən hadisələr əks olunub.
4. Gülzar müəllimə təklif edir ki, Məqsəd gətirdiyi daşı məktəbin sərgisinə versin.
5. Əsərin məzmunundan bəlli olur ki, həmin vaxt ölənlərin sayı gizlədilir, yanlış məlumatlar yayılırmış.