Azərbaycan Dili 9-cu sinif. Onlayn Sınaq İmtahanı – D

Aşağıdakı mətn əsasında 1-10-cu sualları cavablandırın

Mədəniyyət və incəsənət insan ruhunun ən ali təzahürlərindən biridir. Əsrlər boyu yaradılan sənət əsərləri, təkcə estetik zövq verməklə qalmır, həm də dövrünün ictimai-siyasi və fəlsəfi düşüncəsini özündə əks etdirir. Hər bir sənət nümunəsi – istər rəsm, istər heykəl, istərsə də ədəbi əsər olsun – özündə müəyyən bir tarixi mərhələnin izlərini daşıyır.

   Məsələn, İntibah dövrü sənəti humanizm ideyalarını, insanın mərkəzə qoyulmasını tərənnüm edirdisə, Romantizm cərəyanı fərdin daxili hisslərinə, duyğularına üstünlük verdi. Müasir incəsənət isə, daha çox cəmiyyətdəki paradoksları, insanın ekzistensial (mövcudiyyət) problemlərini araşdırır.

    İncəsənət əsərini anlamaq üçün onu yaradan sənətkarın dünyagörüşünü, yaşadığı mühiti və dövrün əsas meyillərini bilmək vacibdir. Bu, sadəcə bir tabloya baxmaq deyil, həm də zamanın dərinliklərinə səyahət etmək, müxtəlif mədəniyyətlərin dialoquna qoşulmaq deməkdir. İncəsənət həmişə dəyişir, inkişaf edir, lakin onun əsas missiyası – insanlığı daha da kamilləşdirmək, ona ruh verməkdir.

1. Mətnin əsas ideyası (mövzusu) nədir?

2. Mətnə əsasən, sənət əsərləri hansı düşüncəni özündə əks etdirir?

3. Qırmızı şriftlə yazılan hansı söz lüğəvi mənasına görə fərqlidir?

4. Mətnə görə, Romantizm cərəyanı nəyə üstünlük verirdi?

5. Aşağıdakı bəndlərdən hansı cümlə “İncəsənət əsərini anlamaq üçün…” cümləsinin davamı deyil? 

6. Hansı bənddəki söz leksik mənasına görə mətnin kontekstinə uyğun gəlmir?

7. Mətnin ikinci abzasında əks mənalı sözlər işlənmişdir. Həmin sözləri tapın.

8. Aşağıdakı fikirlərdən hansı yanlışdır?

9. Mətnə əsasən, incəsənətin əsas missiyası nədir?

10. “dialoquna” sözündəki qrammatik şəkilçilərin düzgün ardıcıllığı hansı bənddə verilmişdir?

11. Cümlənin tərkibində köməkçi nitq hissəsi ilə ifadə olunmuş sintaktik əlaqə vasitəsini göstərin.

12. Hansı cümlədə mübtəda ixtisar olunmuşdur (elliptik cümlə)?

13. Tərkibi feili sifət tərkibindən ibarət olan ismi birləşməni müəyyən edin.

14. III növ təyini söz birləşməsinin baş tərəfinin funksiyasını yerinə yetirən cümlə üzvünü göstərin.

15. Hansı cümlə quruluşuna görə mürəkkəbdir?

16. Cümlənin ikinci dərəcəli üzvü ilə ifadə olunmuş III növ təyini söz birləşməsini tapın.

17. “Ancaq” sözü hansı cümlədə fərqləndirici bağlayıcı kimi işlənmişdir?

18. Biri tabeli mürəkkəb cümlə deyil. 

19. Tərkibində sayla ifadə olunmuş zərflik olan cümləni seçin.

20. Xəbəri isimlə ifadə olunmuş cümləni göstərin.

21. Hansı cümlədə feili bağlama tərkibi yer zərfliyi funksiyasında çıxış edir?

22. Uzlaşma əlaqəsi pozulmuş cümləni tapın.

23. II növ təyini söz birləşməsində asılı tərəf nə ilə ifadə oluna bilməz?

24. Mürəkkəb cümlədə tabelilik əlaqəsini yaradan əsas vasitəni göstərin.

25. Cümlədə qoşma ilə ifadə olunmuş tamamlığı müəyyən edin.

26. “Ki” bağlayıcısı hansı cümlədə tabeli mürəkkəb cümlənin tərkibindədir?

27. Söz-cümlə ilə ifadə olunan cümlə növü hansıdır?

28. Tərkibində təkrar olunan köməkçi nitq hissəsi olan cümləni tapın.

29. Zaman zərfliyinin ifadə vasitəsi nə ola bilməz?

30. Feilin hansı forması cümlədə Xəbər və Təyin ola bilməz?