9-cu sinif Buraxılış. Onlayn Sınaq İmatahanı – A

Read these questions(1-10) and answer them according to the text.

The Thanksgiving Day tradition began around
400 years ago with a small group ofreligious people
called Puritans. The Puritans disagreed with the
religion ofthe Church of England. So a group of them
sailed to America, and settled on the coast of what is
now Massachusetts. Their first months in America
were very difficult. They didn’t have much food, and
a lot of people were sick. In the spring, some friendly
Native Americans helped the settlers to plant corn
and other vegetables. They also showed them how to
hunt wild animals.As a result, they had a lot of food
when fall arrived and their leader, William Bradford,
decided to have a ‘‘thanksgiving” feast. They invited
the Native Americans to the feast to thank them for all
they had done.

1.What is the passage mainly about?

2.Which statement is true according to the passage?

3.Which word from the passage means ‘physically or mentally ill’?

4.The underlined word “they” in the passage refers to…

5.Who were Puritans?

6.Write the word from the passage which is closest in meaning to the noun “shore.”

7.Write one adjective from the passage which characterizes Native Americans.

8.Complete the sentence with the words from the passage.
Settlers’ leader William Bradford made a decision to have a _______ feast.

9.Who helped the settlers?

10.What did the Native Americans help the settlers with?

11.What is the passage mainly about?

12.Which statement is true according to the passage?

13.Which word from the passage means ‘to choose something’?

14.Which adjective from the passage characterizes shops?

15.Complete the sentence with the words from the passage.
On January 1, people decide to do something different because they want to be _______.

16.What do people say when they go out and see friends and family for the first time in January?

17.The underlined word “they” in the passage refers to…

18.Why are the shops very busy after the holiday?

19.Which word from the passage is closest in meaning to the noun “decision”?

20.Which of the following is NOT a reason why people make New Year’s resolutions according to the passage?

21.Which of the following is NOT a reason why people make New Year’s resolutions according to the passage?

22…. Baku is located on … Caspian Sea.

23.Choose the correct variant.
It’ll cause … embarrassment to him.

24.Tom’s just proved … to be a liar.

25.Choose the correct variant.
She … a housewife.

1. does 2. isn’t 3. will 4. won’t be 

26. … I tell her the truth or … I say nothing?

27.Bob is … thoughtful … he always thinks about helping others.

28.The sudden noise … her to drop the cup she ….

29.Choose the correct form of the verb:
If I ____ you, I would talk to her about it.

30.Which sentence is correct?

Aşağıdakı mətn əsasında 31-40-cı sualları cavablandırın

                                                           Azərbaycan dili

  Türk dilləri ailəsinə daxil olan Azərbaycan dili qədim dillərdən biridir. Dili yaşadan
xalqdır, o dildə danışanlardır. Deyilənə görə, bu dildə indi dünyada 50 milyona yaxın adam
danışır. Qədim dövrlərdən başlamış günümüzə qədər bu dildə zəngin ədəbiyyat
yaradılmışdır. Əlimizə gəlib çatan “Dədə Qorqud” kitabı, müxtəlif janrlı zəngin folklor
örnəkləri məhz Azərbaycan dilindədir. Müxtəlif dövrlərdə işğalçı müharibələr nəticəsində
Azərbaycan dilində olan yazılı abidələr məhv edilməsə idi, indi bu dildə daha çox abidələr
qalmış olardı. “Dədə Qorqud” dastanından da aydın olur ki, X-XI əsrlərdə mövcud olan belə
bir təkmil dil birdən-birə yarana bilməzdi. Deməli, Azərbaycan dilinin kökləri daha
qədimdir. Bu dilin inkişafında yad təsirlər də olmuşdur. Lakin tarix boyu Azərbaycan dili
assimilyasiyaya qarşı davamlı olmuş, öz sabitliyini və özünəməxsusluğunu qoruyub
saxlaya bilmişdir.
     Azərbaycan dilinin qrammatik quruluşu olduqca möhkəmdir. Onun morfoloji
quruluşunda sabit qanunlar var: bütün isimlər eyni qayda ilə hallanır, hallanmadan
kənarda qalan isim yoxdur; bütün feillər eyni cür təsrif olunur, təsrif qaydasına tabe olmayan
feil yoxdur. Bu dilin sintaktik quruluşu da zəngindir. Hər cür cümlə quruluşları bu dildə var.
Azərbaycan dili başqa türk dilləri kimi, xoş səslənən, ahəngdar bir dildir. Onu dinləyən adam
dilin musiqili bir dil olduğunu həmin an hiss edir.
     Azərbaycan dili bir zamanlar xalqlararası dil rolunu da oynamışdır. Məsələn, Dağıstan
xalqları ötən əsrin əvvəllərinə qədər Azərbaycan dilindən xalqlararası dil kimi istifadə
edirdilər. A.A.Bestujev-Marlinskinin dediyinə görə, bu dili bilməklə bütün Şərqi gəzib
dolanmaq mümkündür. Bunu M.Y.Lermontov da başa düşmüş, Tiflisdə və Azərbaycanda
olarkən Azərbaycan dilini öyrənməklə məşğul olmuşdur. Onun əsərlərində türk sözlərinin
işlənməsi də bununla əlaqədar idi. Lermontov Azərbaycan dilinin Şərqdəki mövqeyini
fransız dilinin Avropadakı mövqeyinə bərabər tutur. “Tatarca (azərbaycanca) öyrənməyə
başlamışam, bu dil burada və ümumiyyətlə, Asiyada, fransız dili Avropada vacib olan qədər
lazımdır. Heyif ki, indi öyrənib başa çatdırabilməyəcəyəm, sonra lazım ola bilərdi”.

31. Mətnə əsasən, “Dədə Qorqud” dastanının X-XI əsrlərdə mövcud olması hansı nəticəni çıxarmağa əsas verir?

32. Mətnə əsasən, Azərbaycan dilinin qrammatik quruluşunun “möhkəm” olması hansı xüsusiyyətlərlə əsaslandırılır?

33. Mətndə “Azərbaycan dili assimilyasiyaya qarşı davamlı olmuşdur” fikrini ən yaxşı şəkildə hansı ifadə ümumiləşdirir?

34. Mətndə təqdim olunan fikirlərə görə, M.Y. Lermontovun Azərbaycan dilini öyrənməyə başlamasının əsas səbəbi nə idi?

35. Mətndə müəllifin Azərbaycan dilinin qədimliyini sübut etmək üçün istifadə etdiyi əsas arqument nədir?

36.Mətndə “Türk dilləri ailəsinə daxil olan Azərbaycan dili qədim dillərdən biridir” cümləsində Azərbaycan dilinin “qədim” olması fikri hansı məlumatla dəstəklənmir?

37. Mətnə görə, Azərbaycan dilinin “xoş səslənən, ahəngdar” bir dil olması, onun qrammatik quruluşunun hansı xüsusiyyəti ilə bağlıdır?

38. Mətndə Azərbaycan dilinin xalqlararası dil rolunu oynaması haqqında verilən məlumatı əsas tutaraq, bu xüsusiyyətin hansı nəticəyə səbəb olduğu düşünülə bilər?

39. Mətndən çıxan nəticəyə əsasən, “Azərbaycan dilinin tərcüməçilik fəaliyyəti üçün əlverişli olması” fikrini hansı cümlə ən yaxşı şəkildə izah edir?

40. Mətndə verilmiş fikirlərdən hansı, Azərbaycan dilinin inkişafında müsbət və mənfi təsirlərin qarşılıqlı əlaqəsini ən dəqiq şəkildə ifadə edir?

Aşağıdakı mətn əsasında 41-50-ci sualları cavablandırın

                                                         Orxon-Yenisey əlifbası
    Əlifba insan zəkasının ən böyük möcüzələrindən biridir. Elmi, mədəniyyəti, tərəqqini
əlifbasız təsəvvür etmək mümkün deyil. Mövcud olan, araşdırmalar nəticəsində məlum olan
əlifbaların müxtəlifliyi onu göstərir ki, bütün xalqlar heç də eyni əlifbadan istifadə
etməyiblər.
    Türk xalqlarına gəldikdə isə onlar bir neçə əlifbadan istifadə etmişlər. Bunların
bəzilərindən çox, bəzilərindən isə az istifadə edilmişdir. Bu əlifbalar sırasında Orxon-Yenisey,
uyğur, soğdi, alban, ərəb, latın, kiril əlifbalarını qeyd etmək olar.
   Qədim türklərin bir çox abidələrində Orxon-Yenisey əlifbasından istifadə edildiyi də
məlumdur.
   Orxon-Yenisey əlifbasının mənşəyi ilə bağlı müxtəlif fikirlər var. Bəziləri onun
aramey, finikiya əlifbası əsasında düzəldildiyini, bəziləri isə onun türk damğaları əsasında
yarandığını söyləyirlər. Azərbaycanın Qobustan, Gəmiqaya, Soyuqbulaq və b. yerlərində
tapılan qayaüstü şəkil yazıları – piktoqramlar ölkəmizdə yazının qədim tarixə malik
olduğunu söyləməyə əsas verir.
    Əldə olan bəzi əsaslara görə, Orxon yazısına Oğuz əlifbası da demək olar. Orxon-Yenisey
əlifbasının mövcudluğu üçün Şərqi Monqolustanda Orxon və Yenisey çaylarının sahillərində
qəbir daşlarına yazılan yazılar təkzibedilməz sübutlardandır. Türkoloq A.Sokolov Şərqi
Monqolustanın VI-VIII əsrlərdə Oğuz-türk çarlığının tərkibində olduğunu deyir. Qəbir
daşlarındakı həmin yazılar da VI-VIII əsrlərə aiddir.
    Türk alimi Faruq Sümər də Orxon-Yenisey əlifbasını Göytürk dövləti zamanına aid
etməklə yazır: “Türklər ilk dəfə olaraq bu dövrdə milli bir əlifbaya sahib olmuşlar”.
    Təəssüflər olsun ki, dövlətçilikdə, mədəniyyətdə, elmdə, idmanda və s.-də sözünü demiş
bir xalq özünün yaratdığı əlifbadan indi istifadə etmir. Bu gün soyu, kökü, dili bir olan bütün
türk xalqları öz qədim Orxon-Yenisey əlifbamızdan istifadə etsələr, bizi birləşdirən yollar
daha hamar, daha uğurlu olar.

41. Mətndə “Türk alimi Faruq Sümər də Orxon-Yenisey əlifbasını Göytürk dövləti zamanına aid etməklə yazır: “Türklər ilk dəfə olaraq bu dövrdə milli bir əlifbaya sahib olmuşlar”” cümləsi, əlifbanın milli kimlikdəki rolunu hansı xüsusiyyəti ilə qabarıq şəkildə vurğulayır?

42.Mətnə əsasən, Azərbaycan ərazisindəki Qobustan və Gəmiqaya piktoqramlarının mövcudluğu ilə Orxon-Yenisey əlifbasının mənşəyi barədə irəli sürülən “türk damğaları əsasında yaranması” fərziyyəsi arasında hansı məntiqi əlaqə var?

43. Mətnin son abzasında müəllif, türk xalqlarının öz qədim əlifbasından istifadə etməsinin vacibliyini vurğulayarkən, bu əlifbanın əsasən hansı birləşdirici funksiyasını ön plana çəkir?

44.Mətnə əsasən, türkoloq A. Sokolovun fikri Orxon-Yenisey abidələrinin milli mənsubiyyətini müəyyən etmək üçün niyə mühüm əhəmiyyət daşıyır?

45.Mətndə “Əlifba insan zəkasının ən böyük möcüzələrindən biridir” cümləsi ilə verilən ümumi fikir, əlifbanın mənəvi dəyərini hansı kontekstdə vurğulayır?

46.Mətndə verilən məlumatlara əsasən, “Orxon-Yenisey əlifbası”nın müasir türk xalqları arasında eyni dərəcədə məşhur olmamasının əsas səbəbi nədir?

47.Mətndəki məlumatlara görə, Azərbaycanın Qobustan ərazisinin Orxon-Yenisey əlifbası ilə əlaqəsinin sübutu nədir?

48.Müəllifin “Əldə olan bəzi əsaslara görə, Orxon yazısına Oğuz əlifbası da demək olar” fikri, bu əlifbanın yalnız Göytürk dövlətinə aid olmadığını hansı məntiqi əsasa görə göstərir?

49. Mətndə “təəssüflər olsun ki, dövlətçilikdə, mədəniyyətdə, elmdə, idmanda və s.-də sözünü demiş bir xalq özünün yaratdığı əlifbadan indi istifadə etmir” ifadəsindəki təəssüf hissinin əsas səbəbi nədir?

50.Mətndə qeyd olunan “Türk xalqları öz qədim Orxon-Yenisey əlifbamızdan istifadə etsələr, bizi birləşdirən yollar daha hamar, daha uğurlu olar” fikrində müəllif, vahid əlifba vasitəsilə hansı ideyanı irəli sürür?

51. Hansı cümlə bərabərhüquqluluq əsasında yaranmamışdır?

52. Xəstəxananın barısının üstündən xəstələrin başı görünürdü: özlərini günə verirdilər cümləsinin təhlili ilə bağlı səhv fikri müəyyən edin.

53. Tabesiz mürəkkəb cümlələrin birində vergül işarəsi düzgün qoyulmuşdur:

54.Tabesiz mürəkkəb cümlələrin birində işlənmiş bağlayıcılarda durğu işarəsi düzgün qoyulmamışdır:

55. Hansı tabesiz mürəkkəb cümlənin tərkib hissələri arasında ardıcıl olan hadisələr əlaqələndirilmişdir?

56. Biri tərkib hissələri intonasiya ilə bağlanan tabesiz mürəkkəb cümlədir:

57.Hansı cümlələrin birində yəni tabesiz mürəkkəb cümlənin tərkib hissələrini bağlamışdır?

58.Hava soyuq idi, … hər yerdə yazın xoş nəfəsi duyulurdu (İ. Şıxlı) cümləsində nöqtələrin yerinə hansı bağlayıcı qoyula bilməz?

59.Oxşar cümlələrdən hansı tabesiz mürəkkəb cümlədir?

60.Aşağıda verilmiş cümlənin təhlilini apararkən, onun haqqında deyilən fikirlərdən hansı səhvdir?

“Nə mən onun dediklərinə inanmıram, nə də o, mənim dediklərimə əhəmiyyət vermir.”

61.IV rübdə yerləşən A nöqtəsindən absis oxuna qədər olan məsafə 3-ə, ordinat oxuna qədər olan məsafə 2-yə bərabərdir. A nöqtəsinin koordinatlarını tapın.

62.x-in hansı qiymətlərindəA(x; 7) və B(6; –1) nöqtələri arasındakı məsafə 10-a bərabərdir?

63.Diametri 8 sm olan çevrənin mərkəzindən 6 sm məsafədən keçən düz xətt bu çevrəni neçə nöqtədə kəsir?

64.x+y²-6x+8y–11=0 çevrəsinin mərkəzinin koordinatlarını tapın.

65.A(7; 0) və B(–1; –6) nöqtələri arasındakı məsafəni hesablayın.

66.A (-3; 2), B (0; 5), C (4; 4), D (5; 5) nöqtalarindən neçəsi x²+y²=22 tənliyi ilə verilmiş çevrənin daxili oblastında yerləşir?

67.A(4; 3) nöqtəsindən keçən və mərkəzi (1; 5) nöqtəsində olan çevrənin tənliyini göstərin.

68.Düz xətdən diametri 8 sm olan çevrənin mərkəzinə qədər olan məsafə 7 sm-dir. Bu düz xətdən çevrəyə qədər olan məsafəni tapın.

69. II rübdə yerləşən A nöqtəsindən absis oxuna qədər olan məsafə 4-ə, ordinat oxuna qədər olan məsafə 6-ya bərabərdir. A nöqtəsinin koordinatlarını tapın.

70.A (2; 1) və B (4; 3) nöqtələri verilmişdir. Diametri AB olan çevrənin tənliyi hansıdır?

71.x-in hansı qiymətlərində A(7; 0) və B(х; 6) nöqtələri arasındakı məsafə 10-a bərabərdir?

72. (x+2)²+(y–1)²=13 tənliyi ilə verilmiş çevrə üzərində ordinatı 3 olan neçə nöqtə var?

73.M (0; 3) nöqtəsi, ucları N (2; 5) və K (x; y) olan parçanın ortasıdır. K (x; y) nöqtəsinin koordinatlarını tapın.

74.А (3; –3), В (4; 0), C (2; 5), D (6; 1) nöq- tələrindən neçəsi x²+y²=20 tənliyi ilə verilmiş çevrənin xarici oblastında yerləşir?

75. [math]f(x)=\sqrt{x-1}[/math] funksiyasının təyin oblastını tapın.

76.Hansı funksiyanın qrafiki verilib?

77.[math]\sqrt{14-6\sqrt{5}}-\sqrt{14+6\sqrt{5}}[/math] ifadəsinin qiymətini hesablayın.

78.x^2.5x^-0.5  =9 9 tənliyini həll edin.

79.[math]\frac{2x-1}{x+1}\le 1[/math]  bərabərsizliyinin ən kiçik tam həllini tapın.

80.[math]\frac{x\sqrt{3}}{2x+\sqrt{3}}[/math]=[math]\frac{x\sqrt{3}}{2x+\sqrt{3}}[/math] tənliyinin köklərinin cəmini tapın.

81. [math]\left\{ \begin{array}{cl} x+y=8 & \ \\ x² +y² =16+2xy & \ \end{array} \right.[/math] sistemindən xy hasilini tapın.

82.a₁ =-8, d=2 olan ədədi silsilənin 21-ci həddini tapın.

83.a₄+a₁₅ =620 olan (a_n) ədədi silsiləsində S₁₈-i tapın.

84.1, 1/2 , 1/4 …  sonsuz həndəsi 24 silsilənin cəmini tapın.

85. y=-2x²+6x funksiyasının qrafikinin ilə kəsişmə oX oxu nöqtələrinin koordinatlarını tapın. 

86.x²−5x+6=0 kvadrat tənliyinin köklərinin cəmi nədir? 

87.$y=2x-1$ düz xəttinin $y$-oxunu kəsdiyi nöqtənin koordinatları nədir? 

88.A(1,2) və B(4,6) nöqtələri arasındakı məsafə neçə vahiddir?

$89.x\in Z$ və $-2<x\le 3$ olarsa, $x$-in ala biləcəyi tam qiymətlərin cəmi nədir? 

90.1000 manatın illik 10% sadə faizlə 2 ilə gətirdiyi gəlir neçə manatdır?