11-ci sinif. Buraxılış Sınaq Testi – C

1.$P(x) = x^3 – 2x^2 + ax – 5$ çoxhədlisinin $(x-2)$-yə bölünməsindən alınan qalıq 1 olarsa, $a$-nın qiymətini tapın.

2.$P(x)=x^4-5x^2+4$ çoxhədlisinin rasional köklərinin cəmini tapın.

3.$z = 3-4i$ kompleks ədədinin modulunu tapın.

4.$\vec{a}=(2, 1, -3)$ və $\vec{b}=(x, 4, 1)$ vektorlarının skalyar hasili 11 olarsa, $x$-i tapın.

5.$A(1, 2, 3)$ nöqtəsindən keçən və normallaşdırıcı vektoru $\vec{n}=(2, -1, 4)$ olan müstəvinin tənliyini yazın.

6.Mərkəzi $O(1, -2, 3)$ nöqtəsində olan və $R=4$ radiuslu sferanın tənliyini tapın.

7.$\lim_{x \to 2} \frac{x^2-4}{x-2}$ limitini hesablayın.

8.$\lim_{x \to 0} \frac{\sin 5x}{2x}$ limitini hesablayın.

9.$f(x) = \frac{x}{x^2-9}$ funksiyasının şaquli asimptotlarını tapın.

10.Hündürlüyü $H=5$ sm və oturacaq radiusu $R=3$ sm olan silindrin yan səthinin sahəsini tapın.

11.Oturacaq radiusu $R=6$ sm, doğuranı $l=10$ sm olan konusun tam səthinin sahəsini tapın.

12.Radiusu $R=5$ sm olan kürənin səthinin sahəsini tapın.

13.$f(x)=3x^4-2x+1$ funksiyasının törəməsini tapın.

14.$f(x) = x \cdot \cos x$ funksiyasının törəməsini tapın.

15.$y = \ln(x^2+1)$ mürəkkəb funksiyasının törəməsini tapın.

16.Oturacaq radiusu $R=2$ sm və hündürlüyü $H=6$ sm olan silindrin həcmini tapın.

17.Oturacaq radiusu $R=3$ sm və hündürlüyü $H=4$ sm olan konusun həcmini tapın.

18.Radiusu $R=3$ sm olan kürənin həcmini tapın.

19.$f(x)=x^3-3x^2+5$ funksiyasının böhran nöqtələrini tapın.

20.$\int_{1}^{2} (2x+1)dx$ müəyyən inteqralını hesablayın.

21.$y=x^2$ və $y=4$ əyriləri ilə hüdudlanmış fiqurun sahəsini tapın.

22.10 ağ və 8 qara kürə olan torbadan təsadüfi çıxarılmış bir kürənin ağ olması ehtimalını tapın.

23.Ədədi ardıcıllıq: 2, 5, 5, 8, 10, 10, 12. Bu ardıcıllığın medianını tapın.

24.$\sqrt{2x+1}=3$ tənliyinin kökünü tapın.

25.$\sqrt{x-2}<2$ bərabərsizliyini həll edin.

26.$\begin{cases} 2^x \cdot 4^y = 32 \\ 3^{x+y} = 27 \end{cases}$ tənliklər sistemindən $x$-i tapın.

27.Üçbucağın tərəfləri $a=7$, $b=9$, $c=12$-dir.Bu üçbucağın ən böyük bucağını tapın.

28.Dairənin mərkəzindən kənarda yerləşən $A$ nöqtəsindən dairəyə çəkilmiş iki toxunmanın uzunluğu $5$ sm-dir.Mərkəzdən $A$-ya qədər məsafə 13 sm-dir.Dairənin radiusunu tapın.

29.Kvadrat əsaslı piramidanın əsası tərəfi $a=6$ sm, yan üzlərinin hər birinin hündürlüyü hy=5h_y = 5hy​=5 sm-dir.Piramidanın hündürlüyünü tapın.

30.İki bərabərtərəfli üçbucağın tərəfləri nisbəti 1:2-dir.Onların sahələrinin nisbəti nə qədərdir?

                                                                                       Bəlkə, belə deyil?

    Bu sualı vermək asan olmur. Çox vaxt bu sualı özümüzə belə verməkdə çətinlik çəkirik. Bu sualı vermək bir az cəsarət, bir az qətiyyət, bir az dürüstlük¹ tələb edir. Qeyri-müəyyəni müəyyən etmək istəyini ortaya qoyur.

    Bəlkə, belə deyil? – bəlkə, dünya düz deyil, yuvarlaqdır? Bəlkə, belə deyil? – bəlkə, atom parçalana bilər? Bəlkə, belə deyil? – bəlkə, ölüm deyilən bir şey yoxdur, ya da zaman yalnız bir illüziya² və xəyaldan ibarət deyil? Daha da irəli gedə bilərik: bəlkə, yaşadığımız həyat bir kompüter oyunudur, yaxud tanrı yoxdur?

    Bütün bunları soruşmaq tarix boyu təhlükəli sərhədləri keçmək, başını bəlaya soxmaq hesab edildi. Ancaq mədəniyyətimizi inkişaf etdirənlər həmişə bu sualın ardınca gedənlər oldu: Bəlkə, belə deyil? Bəlkə, başqa bir həll yolu var? Bəlkə, heç kimin ağlına gəlməyən möhtəşəm³, o ən mükəmməl fikir bir çəkməcənin arxasına düşüb qalmışdır? Bu suallara cavab axtarmaqla elm adamları milyonlarla il əvvəl kainatın, ardınca Yerin, sonra isə insan deyilən varlığın meydana gəldiyini sübut etdilər.

    Tarix – insan yaranandan torpaq, hakimiyyət və nüfuz⁴ uğrunda çaxnaşmalar başlamışdır. Tarix boyunca zorakı idarəçilərə qarşı gələnlər isə həmişə elm adamları, sənətçilər və inqilabçılar olmuşdur. Hər biri “Bəlkə, belə deyil?” skeptikliyinə – şübhəli yanaşma tərzinə malik olmaqla. Şumerlərdən Misirə, Hippokratdan Evripidə, İbn Sinadan Kopernikə, Şekspirə, da Vinçiyə, Eynşteynə, Stiv Cobsa, Əziz Nesinə qədər bütün elm adamları, filosoflar və sənətçilər bu sualı vermişlər: Bəlkə, belə deyil? Yeni həll yolları tapmağın sual verməkdən keçdiyini bu insanlar çox yaxşı bilmişlər. Sarsılmaz əminliklə, daxili inamla bu sualı verməkdən heç vaxt çəkinməmişlər.

    Bu sualı vermək cəsarət işi olub, zaman-zaman qarşılığı ağır ödənmişdir. “Bəlkə, belə deyil?” çox hakimiyyətləri, qartımış irticanı narahat edən sual olmuşdur. İnsanlıq tarixi bu suala cavab axtaranların qanlı izləri ilə doludur. Bu suala əsaslanan fəlsəfə, sənət, elm yaratmaq bəzi cəzaları gözə almaq demək olmuşdur. Sokratı edam edənlər, Cordano Brunoya işgəncə verənlər, Nazim Hikməti, Mandelanı həbslərdə çürütməyə çalışanlar, … bu sualdan qorxanlardır. Bu sualdan qorxanlar inkişaf etmək, dəyişmək, məlum olmayanı ortaya çıxarmaq istəməzlər.

    Bədəli nə olursa, olsun, bu sualı verməkdən qorxmamalıyıq. Bu sual həyatımızın çevriliş nöqtəsidir. Yalnız bir həyatımız var və onu istədiyimiz kimi yaşamalıyıq. Suallar verək, şübhəli yanaşma tərzinə sahib olaq, yaradıcı olaq. “Dağın ardında çöl var” deyənlərə dərhal inanmayaq – bunu gedib öz gözlərimizlə görək. Bəlkə də, o dağın ardında bir çöl yoxdur. Sınamaqdan, kimsəyə zərər gəlməz. Şübhə gerçəkləri ortaya çıxarar, tərəqqiyə⁵ səbəb olar.

(Levent Ülgenin nitqi əsasında)

31. Mətnin təhlili. Əsas ideyanı ən dolğun şəkildə əks etdirən fikri müəyyənləşdirin.

32. Verilmiş məlumatlara əsasən, Sokrat, Cordano Bruno, Nazim Hikmət və Mandela kimi şəxsiyyətləri birləşdirən xüsusiyyət nədir?

33. Mətnə əsasən, $illüziya²$ sözünün kontekstdəki funksiyasını və onun mənaca uyğun gəldiyi fikirləri müəyyənləşdirin.

34. Mətndən çıxarış edərək, yanlış fikri müəyyənləşdirin.

35. Mətndə “Bəlkə, belə deyil?” sualının gətirdiyi fəsadlar və ya narahatlıqlar kimi göstərilən amilləri seçin.

1.Çox hakimiyyətləri narahat etməsi.

2.Qartımış irticanı narahat etməsi.

3.Cordano Brunoya işgəncə verilməsinə səbəb olması.

4.Tarixi çaxnaşmaların, torpaq və nüfuz uğrunda mübarizələrin başlanması.

5.İnsanlıq tarixinin bu suala cavab axtaranların qanlı izləri ilə dolması.

36. Mətndə “Bəlkə, belə deyil?” sualının hansı tarixi nəticələri qeyd edilmişdir?

37. Mətndəki fikirlərə əsasən, “Dağın ardında çöl var” deyənlərə inanmamaq zərurəti hansı yanaşma tərzinin təzahürüdür?

38. Mətnin kontekstinə əsasən, aşağıdaki cümlənin yerinə ən uyğun gələn variantın məna qarşılığını müəyyənləşdirin.

“Bütün bunları soruşmaq tarix boyu təhlükəli sərhədləri keçmək, başını bəlaya soxmaq hesab edildi.”

39. Mətnə əsasən, Şübhəli yanaşma tərzinin insan və cəmiyyət üçün nəticələrini əks etdirən sxemi hansı fikir tamamlamır?

40. Mətndə verilmiş sitatlara əsasən, “Bəlkə, belə deyil?” sualının hansı funksiyası YANLIŞ şərh edilmişdir?

                                                                         Qabriel Qarsiya Markesin Müraciəti

    Kolumbiya yazıçısı, ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı almış Qabriel Qarsiya Markes 87 yaşında – 2014-cü ildə Meksikada həyata vida etdi.

    Əgər Tanrı mənə bir az da ömür bəxş etsə idi, hər düşündüyümü söyləməz, ancaq hər söylədiyimi mütləq düşünərdim. Varlıqların maddi tərəfinə deyil, mənalarına dəyər verərdim. Az yatar, çox yuxu görər, gözümü yumduğum hər dəqiqədə, 60 saniyə boyunca işığı itirdiyimi düşünərdim. Başqaları dayananda mən yeriyər, başqaları yatanda mən oyanardım.

    Əgər Tanrı mənə bir qədər də ömür bəxş etsə idi, sadə geyinər, üzümü günəşə çevirərdim. Danışan hər kəsi dinləyərdim. Nifrətimi buzun üzərinə yazar və günəşin gəlişini gözləyərdim. Bütün qadınları, bütün kişiləri ən çox sevdiyim insanlar olduğuna tək-tək inandırardım. Və sevgi içində yaşayardım.

   Uşaqlara qanad verər, amma uçmağı özlərinin öyrənməsinə imkan yaradardım. Yaşlandıqları zaman sevgidən uzaq durmalarının nə qədər yanlış olduğunu insanlara anladardım. Axı insan sevgini tərk edincə yaşlanar.

    Ey insanlar! Sizlərdən o qədər çox şey öyrəndim ki… Ancaq, təəssüflər olsun ki, mən öyrəndiklərimi çamadanda saxlayanda özüm həyatda olmayacağam. Həmişə hiss etdiklərini söylə, düşündüklərini et.

    Heç kəs əsl xoşbəxtliyini sıldırım qayaları dırmaşarkən yaşadığını anlamır, hər kəs dağın zirvəsində yaşamağın xoşbəxtlik olduğunu düşünür.

    Əgər bu qapıdan son dəfə çıxdığımı bilsə idim, səni bərk-bərk qucaqlayar və sənin üçün dua edərdim. Əgər səsini son dəfə eşitdiyimi düşünsə idim, sonradan dəfələrlə eşitmək üçün səsini mütləq yazardım. Əgər səni son dəfə gördüyümü bilsə idim, laqeyd-laqeyd üzünə baxmaz, sənə “Səni sevirəm” deyərdim.

    Həyat bizə daha gözəl işlər görmək üçün hər zaman bir fürsət verir. Əgər bugünkü fürsət əlimdəki son fürsətdirsə, məhz səni nə qədər sevdiyimi və səni heç vaxt unutmayacağımı söyləmək istərdim. Nə gənc üçün, nə də qoca üçün sabahın açılacağına təminat yoxdur. Bu gün sevdiklərini son dəfə görə bilərsən. Ona görə də çox gözləmə. Əgər sabah bir daha gəlməsə, bir gülümsəmə üçün vaxt ayıra bilmədiyinə çox peşman olarsan. Sevdiklərinə yaxın ol. Onlara olan ehtiyacını etiraf et. Onlar üçün zaman ayır. Dostlarına onların sənin üçün nə qədər əhəmiyyətli olduqlarını söylə.

41. Mətnin ilk abzasındakı fikirlərə əsasən, yazıçı ömrünün uzadılması halında, əsasən hansı davranış prinsipini rəhbər tutacağını bildirir?

42. Mətnə görə, insan nəyi tərk etdikdə yaşlanmağa başlayır?

43. Yazıçı nifrət hissi ilə bağlı hansı fəlsəfi yanaşmanı nümayiş etdirir?

44. Mətndə əsl xoşbəxtliyin tapılması ilə bağlı irəli sürülən ideya hansıdır? 

45. Mətnin sonuncu abzasında ifadə edilən əsas peşmançılıq hissi nə ilə bağlıdır?

46.Mətndəki “Varlıqların maddi tərəfinə deyil, mənalarına dəyər verərdim” fikri hansı ideya ilə sıx bağlıdır?

47. Yazıçının “Az yatar, çox yuxu görər, gözümü yumduğum hər dəqiqədə, 60 saniyə boyunca işığı itirdiyimi düşünərdim” fikri hansı mənaya xidmət edir? 

48. Mətnə görə, uşaqlara qanad verməklə yanaşı, valideynlərin əsas vəzifəsi nədir?

49. Müraciətdə “Nə gənc üçün, nə də qoca üçün sabahın açılacağına təminat yoxdur” cümləsi əsasən nəyi vurğulamaq üçün istifadə olunub? 

50. Mətnin ümumi ruhu və verdiyi əsas mesaj hansı bənddə ən düzgün ümumiləşdirilmişdir?

51. Hansı cümlənin tərkibindən söz çıxarılsa, tabelilik əlaqələrinin sayı azalar, cümlə üzvlərinin sayı isə çoxalar? 

52. Üzvlərinin heç biri söz birləşməsi ilə ifadə olunmamışdır:

53. Doğru fikri müəyyən edin.

1.Tabeli mürəkkəb cümlələrin tərkib hissələri arasında durğu işarəsi qoyulmaya bilər.

2.Vasitəsiz nitqli cümlə müəllifin sözləri ilə başlayırsa, ən az iki sözün ilk hərfi böyük yazılmalıdır.

3.Müəllifin sözləri vasitəsiz nitqli cümlənin müxtəlif yerlərində işlənə bilər.

4.Vasitəsiz nitqli cümlələrin tərkibində iki müxtəlif durğu işarəsi yanaşı işlənmir. 

54. Nöqtələrin yerinə hansı ifadə əlavə olunsa, mürəkkəb cümlə alınar?

… görərsən. 

55. Söz ismin hansı halında olduqda onda ismə aid bütün şəkilçilər işlənə bilər:

1.müəyyən yiyəlik 2.yönlük 3.təsirlik 4.yerlik 5.çıxışlıq 6.qeyri-müəyyən yiyəlik 

56. Həm saiti, həm də samiti fərqli tələffüz edilən sözlər hansılardır?

1. danışmayacaqsa 2. vicdansızlıq 3. sehrli 4.təhlükəyə 5. qarşılayarlar 6. qabaqlaya 

57. Aşağıdakı cümlələrdən hansında eyni söz həm mübtəda, həm də zərflik sintaktik vəzifəsində işlənmişdir?

58. Hansı nümunədəki sözlərin birində saitin yazılışında səhvə yol verilib?

59. Sözlərin hamısından hansı ardıcıllıqla istifadə etməklə ədəbi dil normalarına uyğun cümlə qurmaq olar?

1.kölgə 2. insan 3. görməz 4. çevirən 5.tərəf 6. üzünü 7. günəşə 

60. Aşağıdakı cümlələrdən hansının həmcins üzvləri həm isim, həm də feli sifətlə ifadə olunmuşdur?

Read the passage and answer questions 61-70 .
    1. Mount Everest is the world’s highest mountain and it is 8850 meters above sea level. Edmund Hillary and Tenzing Norgay became the first people to reach the top of it in 1853. In 1978, Reinhold Messner and Peter Habeler climbed the mountain without bottled oxygen for the first time. In the 1990s, successful climbers started organizing group tours for climbers. It costs about 40,000 Euros to get guides to help during an expedition.
    2. A typical journey takes about two months. All in all, there are about fifteen different routes to the top of Mount Everest. Climbers use five different camps. Base camp is located at 5364 meters. After Base Camp, climbers must pass through the Khumbu Icefall. This part is extremely dangerous. Ice has killed many mountaineers. Another dangerous area is Western Cwm, a valley with little wind and too much sunlight. It can be extremely hot and uncomfortable. The last part of the climb is the Hillary Step at 8440 meters above sea level. Only one climber can go
up or down at a time. At this point, climbers often lose their concentration because of the very low temperatures and the thin air.

61. The passage is mainly about… 

62. Which statements are true according to the passage?

1.There is Base Camp at fifty-three hundred and sixty-four meters (5,364m).

2.Successful mountaineers began to arrange group tours for climbers.

3.It takes climbers nearly two months to reach the top of Mount Everest.

4.No lives have been lost while passing through the Khumbu Icefall.

5.Western Cwm is a place which can be extremely hot and uncomfortable.

63. Choose the correct answer to the question. How much does it cost climbers to hire guides?

64. Choose the correct variant according to the passage. According to the passage, until 1978…… 

65. Of the dangerous sections mentioned in the text (Khumbu Icefall and Western Cwm), which one has historically caused the most climber deaths?

66. What is the main reason the Western Cwm valley is called the “Valley of Silence”?

67. What are the best times for a successful Everest climb and what is the main reason?

68. What does the process of climber acclimatization (adapting to high altitude) involve?

69. According to the passage, what is the most accurate description of the Hillary Step?

70. Write the opposite of the word “thick” from paragraph 2.

Read the passage and answer questions 71-80.
    1. No life will ever be completely clear of opportunity for regret. Failed relationships, missed opportunities, poor judgment calls. Some choices seem easy at the time; others are difficult from the beginning.
    2. If we erase all our regrets, we will miss the chance to learn and grow. Additionally, happiness is not dependent on the occurrence or the presence of certain conditions in your life. It is connected with your thoughts and actions. You can choose to be happy and live your best life right here and right now. Bring your focus and energy to the present moment, and you will realize that your current life is also worth living and appreciating.
    3. One day, you will realize that these regrets might actually have been the best thing that has ever happened to you. Trust the process; believe in your own journey. What is meant to be yours, will never pass you. What passes you, prepares you and leaves room in your life for what is meant to be yours.

71. The main idea of the passage is about:

72. According to the author, if we completely eliminate all our regrets, we will lose the chance to:

73. Happiness is directly connected with a person’s:

74. The phrase “What is meant to be yours, will never pass you” (Paragraph 3) implies that:

75. What does the author suggest focusing your “focus and energy” on to appreciate your current life?

76. Write the verb from Paragraph 1 which best fits the definition: “to feel sad, repentant, or disappointed over something that has happened or been done.”

77. The phrase “poor judgment calls” (Paragraph 1) is given as an example of a type of ______ a person might experience.

78. According to the final paragraph, what is the two-part consequence of something that “passes you” in life?

79. The author suggests that one day you will realize that your past regrets were actually:

80. What is the immediate action the reader is encouraged to take “right here and right now,” as stated in Paragraph 2?

81. Choose the correct phrasal verb to complete the sentence.

The meeting has been ______ until next Tuesday. 

82. Choose the correct tag question.

 She hasn’t finished her homework yet, ______? 

83. Choose the sentence with the correct use of the passive voice.

84. Choose the correct correlative conjunctions.

______ the laptop ______ the tablet is working today. I think the Wi-Fi is down. 

85. Choose the noun that forms its plural irregularly.

86. Choose the correct modal verb.

You ______ smoke in public buildings; it is against the law. 

87. Choose the sentence where the gerund is used as the subject.

88. Choose the correct form of the adjective.

He is ______ than his brother, but not the ______ person in the class. 

89. Choose the sentence with the correct reported speech. 

90. Choose the prepositional phrase that shows time.