Ədəbiyyat 7-ci sinif. Yekun Sınaq İmtahanı – C

1.“Durna teli ” qolunda Xoca Əzizin dediyi “Ticarət deyil ki, min dənə Bağdad tacirini bir xoruza yükləyim” cümləsində altından xətt çəkilmiş ifadənin mənası nədir?

2.S.Vurğunun “Azərbaycan” şeirinin hansı misrasında təbiətin əsrarəngizliyini canlandırmaq üçün epitetdən istifadə olunmuşdur?

3.M.İbrahimovun “Azad” hekayəsinin sonluğu belədir: “Biz onu öz vəsiyyətinə görə uca bir yerdə basdırdıq. Oradan Azərbaycanın həm cənub, həm də şimal sahələri görünürd”.
Bu epizodla müəllif demək istəmişdir:

4.“Qələbə müjdəsi” şeirinin məzmununa aid yanlış fikri müəyyən edin.

5.“Kəşfiyyatçılar” əsərindəki bədiiliyi artıran vasitələrlə bağlı uyğunsuzluğu müəyyən edin.

6.A.Bakıxanovun “Hikmətin fəziləti” əsərinə aid doğru fikirləri müəyyən edin.

7.”Nurəddin” hekayəsinin ideyasına uyğun atalar sözünü müəyyən edin. gələr dost olar, igid odur, yaman gündə dayansın.

8.Ç.Aytmatovun “Manqurt” (“Gün var əsrə bərabər”) əsəri ilə bağlı səhv fikri müəyyən edin.

9.H.Ziyanın “Kərgədan və Qarışqa” təmsilindəki Kərgədan obrazına aid edilən fikirlərdən biri yanlışdır:

10.M.Müşfiqin “Yağış yağarkən” şeirindən bir parça ilə bağlı səhv fikri müəyyən edin.
Yağış yağır, rəqs eyləyir gur damlalar,
Sıra-sıra, inci-inci nur damlalar.

11.Dastan janrına aid olmayanları müəyyənləşdirin.

12.Hansı nümunədə sözün təsir gücünü artırmaq üçün bədii təyindən istifadə olunmuşdur?

13.Bədii parçanın aid olduğu janrın xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirin. 

Günlərin bir günündə iki yoldaş olur. Birinin adı Mərd, o birinin adı Namərd. Mərdlə
Namərd yoldaş olub çıxırlar səfərə. Mərd hər yerə çatırdı süfrəsini açırdı, Namərdə deyirdi:
– Buyur, çörək ye!
Mərd də Namərdlə bir yerdə çörək yeyirdi. Namərd bunun çörəyini yedi, ta o çağacan ki,
Mərdin çörəyi qurtardı…
1. Şifahi xalq ədəbiyyatıjanrıdır.
2. Nəsrlə nəzmin növbələşməsi onun əsas şərtidir.
3. Bu əsərlərin iştirakçıları, əsasən, heyvanlar və quşlar olur.
4. Əsərin bitkin hissələri “qol” adlandırılır.
5. Qəhrəman şər qüvvələrə qarşı mübarizə aparır.     

14.Bədii nümunənin başlanğıcı hansı janrı xatırladır?
Qədim bir kitabda verilmiş xəbər –
İranda bir həkim varmış mötəbər.

Ümidi yox ikən onun sabaha,
Belə bir sifariş göndərdi şaha:

“Onun üzüyünü böyük hökmdar,
Ən müdrik adama versin yadigar”. (A.Bakıxanov)

15.Aşağıdakı bəndlərdən təşbeh (bənzətmə) işlənmiş nümunələri müəyyən edin.

16.S.Vurğunun “Azərbaycan” şeirinin əsas ideyası:

17.Fədailər (“Azad” hekayəsi) Azadın pak ruhu qarşısında nəyə and içdilər?

18.Nümunə əsasında yanlış fikri müəyyən edin.
Düşməndən öyrənər eybini insan,
Çünki dost gözündə görünməz nöqsan.
Səni tərifləyən yaxşı dost deyil,
Dost odur ki, desin: öz eybini bil. (S. Şirazi)

19.“Qələbə müjdəsi” şeirinə aid fikirlərdən biri yanlışdır.

20.”Manqurt” əsərində bu sözlərlə müəllif hansı fikri ifadə etmək istəmişdir?
Donenbay quşu bütün insanlara səslənir: Yadına sal, kimlərdənsən? Kimin oğlusan? Adın nədir?

21.A.Bakıxanovun “Hikmətin fəziləti” əsərinin adındakı “fəzilət” sözünün izahı verilənlərdən hansına uyğundur?
1. dəyər, müdriklik
2. etibarlılıq, sabitlik
3. yüksək mənəviyyat
4. yol göstərən, rəhbər
5. ehtiram doğuran sifətlər

22.Aşağıdakı nümunələrdən təşbeh işlənmiş olanları müəyyən edin.

1.Zülmət vaqonlarda işıq seliyiz.

2.İşıqsız pəncərə dəmir hörgülü.

3.Bu Yer kürəsinin Çənlibeliyiz.

4.Çəkilsin başımdan qara kölgələr.

5.Bir qılınc ucudur hər kirpik ucu.

23.B.Vahabzadənin “Qocalar” şeirinin əsas ideyasını müəyyən edin.

24.”Nurəddin” hekayəsi ilə bağlı fikirlərdən biri səhvdir.

25.”Durna teli ” qolunda bədiiliyi artıran vasitələrlə bağlı doğru olanları müəyyənləşdirin.

26.Eyler-Venn diaqramında hansı fikirlər düzgün yerləşdirilməyib? (A.Bakıxanovun “Hikmətin fəziləti” əsəri əsasında)

27.Hansı misralar “Azad” hekayəsinin ideyası ilə səsləşir?

28.Hansıfikir “Azərbaycan” şeirinin məzmunu ilə səsləşir?

29.Ə.Kürçaylının “Qaranquş” şeirinin ideyasına uyğun atalar sözlərini müəyyən edin.

30.Ə. Kürçaylının “Qaranquş” şeirinin məzmunu ilə səsləşən atalar sözlərini müəyyən edin.